شبکه انديشمندان قم

    ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی
    کد خبر : 249464

    سخنرانی دکتر سید حسین شرف الدین:

    چرایی سواد رسانه

    تقریر سخنرانی سید حسین شرف الدین درجمع دانش پژوهان سواد رسانه ای دوره دوم، حوزه هنری دفتر تبلیغات اسلامی قم، 97/7/5

                                                                          بسم الله الرحمن الرحیم

     مقدمات

    با مرور فرایند تدریجی ظهورانواع رسانه های جمعی تا مراحل بلوغ و شکوفایی پایان ناپذیر آنها، شاهد استکمال کمی و کیفی رسانه ها، بسط جغرافیای حضور و گستره سپهر عمل رسانه ها هستیم. عمده ترین گونه های بسطی که رسانه ها در فرایند رشد تاریخی خود تجربه کرده اند، از این قرارند:

    ۱)بسط درگونه ها وسنخ های رسانه ای(=تکثر و تنوع رسانه ها): اول  کتاب بعد مطبوعات(رسانه های نوشتاری)، بعد(رسانه های تصویری مثل سینما، وتلویزیون، بعد رسانه های صوتی مثل رادیو، بعد ماهوارها(به عنوان اشکال تکامل یافته رسانه های ترکیبی و در نهایت شبکه جهان گستراینترنت به عنوان یک ابر رسانه یا منظومه ای از رسانه های درهم تنیده( که هر یک از این رسانه ها باز خود گونه هایی را در حیات تاریخی اش تجربه کرده است)

    ۲)بسط در شبکه ها و ژانرها: از تنوع در الگوهای تولید کتاب و مطبوعات تا شبکه های مختلف رادیویی و تلویزیونی و ماهواره ای، تا تنوع در ژانرهای سینمایی، تا تکثر و تنوع در وب سایت ها ووب لاگ های اینترنتی تا تعدد شبکه های اجتماعی و کانالهای بسیار متنوع و دائم التزاید آن

    ۳)بسط محتوا: از طرح مسائل و موضوعات فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، اخلاقی، دینی، ارتباطاتی، علمی، بهداشتی، ورزشی تا مناسبات جنسی مستتردر قهر خانه[ وظاهرا هر محتوایی با هر مقتضایی امکان انعکاس و بازنمایی رسانه ای دارد]

    ۴)بسط نمادین: از نمادهای نوشتاری، گفتاری، صوتی، تصویری، حرکتی، فضایی، استفاده نمادین از اشیاء مختلف، تا زبان بدن(بادی لنگویج) و تا اشکال ترکیبی و تلفیقی آنها

    ۵)بسط کارکردی: از نظارت بر محیط و اطلاع رسانی، جامعه پذیری و انتقال فرهنگ، آموزش، تبلیغات، بسیج، سرگرمی، ارتباطات میان فرهنگی، ایفای نقش نمایشگاهی، بازار یابی، تجارت، ارضای تمنیات شهوی، جاسوسی و...

    ۶)بسط تاثیر: از سطوح خودآگاه تا ناخودآگاه، ازتاثیرات آشکار تا پنهان و زیرجلدی، از سطوح معرفتی و شناختی تا سطوح عاطفی ورفتاری، از مفیدترین تا مخرب ترین؛ ازگذرا ترین تا ماندگارترین، از واقعی ترین یا توهمی ترین و...

    ۷)بسط جغرافیایی: ازمحله، شهر، کشور، منطقه، قاره گرفته تا کل جهان (اکنون هیچ جایی از سپهر نفوذ رسانه ها و حضور امواج قابل دریافت برکنار نیست)

    ۸)بسط زمانی: از چند صفحه محدود کتاب و مطبوعات تا دوره های صدجلدی، مطبوعات چند صفحه ای، از پخش برنامه های چند دقیقه ای تا فعالیت بی وقفه 24 ساعته (آدمها می خوابند اما رسانه ها همواره بیدارند)

    ۹)بسط گستره مخاطب هدف: از خواص(در کتاب و مطبوعات) تا توده های ناهمگن. بزرگ/ کوچک، زن/ مرد، باسواد/ بی سواد/ شهری/ روستایی، مومن/کافرو...[تقریبا هیچ کسی را نمی توان یافت که به یک یا چند رسانه وابسته نباشد/ هیچ خانه و محیطی نمی توان یافت که از حضور گیرنده های رسانه ای خالی باشد/ الان که با میانجی مبایل همه رسانه ها درجیب بغل من و شما مآوا گزیده اند

    ۱۰)بسط در آزادی  ورهایی از کنترل گرهای هنجاری، فرهنگی، گفتمانی، صنفی، قضایی ومحیطی(رسانه های جهانگستر که چنین اند، رسانه های محلی و ملی هم شاهد کاهش سلطه دولت، فرهنگ، افکارعمومی، وجدان جمعی و... هستند.

    ۱۱)بسط در میزان مشارکت مصرف کنندگان در فرایند تولید: بویژه بواسطه شبکه های اجتماعی که موقعیت مخاطب به کاربر تبدیل شد/ الان کسان زیادی قدرت خلق و ارائه پیام و جذب مخاطب دارند(و رسانه گردانی لزوما کار افراد و سازمانهای حرفه ای شناسنامه دار نیست/ همه تریبون دارند و دنبال مخاطب می گردند.

    نتیجه گیری  

    - رسانه ها به یمن این بسط های چندگانه به بزرگترین امپراطوران مقتدر زمان ما تبدیل شده اند. بارزترین ویژگی جهان ما، جهان رسانه ای است.

    - رسانه ها تدریجا همه جهان ذهنی، احساسی، فرهنگی، اجتماعی و طبیعی ما را بلعیده اند.

    - مادر یک جهان رسانه ای شده غوطه وریم و انس زیاد با آنها باعث شده تا اساسا حضور و عاملیت آنها را احساس نکینم. 

    -رسانه ها در معماری جهان مدرن و تامین ملزومات زیستی آن نقش بلامنازع دارند.(اگر حقیقت جهان انسانی تولید، کشف و تبادل معنا باشد که هست، رسانه ها قدرتمندترین و بی رقیب ترین عوامل این میدان اند] 

    -رسانه اگر چه به اعتبار شان نهادی در ردیف نهادهای اجتماعی آنهم نهادهای ثانوی شمرده می شوند، اما اینک به دلیل قدرت مندی و توان لازم در ایجاد تغییرات روانی، فرهنگی، ساختاری ووابستگی زیاد آدمها به رسانه ها، موقعیت فرانهادی یافته اند/ امروزه همه نهادهای اجتماعی برتر مثل خانواده، سیاست، اقتصاد، علم و دین نقش خود را از طریق رسانه ها به انجام می رسانند.

    - بدیهی است که ما برای استمرار زیست انسانی خود نیاز به فهم این جهان و معادلات پیچیده آن و تعامل واقع بینانه با آن داریم. سواد رسانه ای یا اطلاعاتی مدعی اعطای چنین شناختی است.

    - سواد رسانه ای این امکان(زیست آگاهانه، هوشمندانه، فعالانه و منتقدانه) را بالقوه برای کاربران فراهم می سازد.

    - بخشی از این سواد دانشی و معرفتی، بخشی اطلاعات(عمومی)، بخشی مهارت آموزی(تکنیک های کاربردی) وبخشی مهارت اندوزی(از طریق تعامل مستمر و دغدغه مند با رسانه حاصل می شود)

    - سواد رسانه ای امری تشکیکی و ذو مراتب و درجات است.

    - سواد رسانه ای امری خنثی نیست می تواند خود بستر ساز تاثیرگذاری مخرب رسانه باشد

    - نیاز به سواد رسانه ای امری همگانی است مخاطب باشی یا برنامه ساز(هر فردی بسته به رسانه های مورد استفاده خود سواد مربوط به آن رسانه را نیاز دارد)

    کارکردهای سواد رسانه

    سواد رسانه به شرطها و شروطها می تواند چنین آثار و نتایجی را به همراه و بدنبال داشته باشد.

    -        سواد رسانه ای می تواند ما را در انتخاب رسانه مناسب در جهان اشباع شده از رسانه ها کمک کند

    -        سواد رسانه ای می تواند رژیم مصرف رسانه ای مخاطب را تعیین کند

    -        می تواند مخاطب منفعل را به مخاطب یاکاربر فعال تبدیل کند

    -        سواد  رسانه ای توان رمزگشایی از پیام های رسانه ای را افزایش می دهد و امکان بهره گیری از محتواهای عرضه شده و پردازش آنها را افزایش می دهد/ و نیز امکان بازاندیشی در دریافت های رسانه ای را برای او فراهم آورد.

    -        سواد رسانه ای امکان ارزیابی منتقدانه برنامه های رسانه را برای افراد  فراهم می سازد.

    -        توان فرد در بازخوردهی هوشمندانه به رسانه (و به نوعی مشارکت در کنترل رسانه) را افزایش دهد

    -        سواد رسانه ای مخاطب را نسبت به تاثیرات و پیامدهای مثبت و منفی برنامه ها رسانه حساس و هوشیارمی کند.

    -        سواد رسانه، امکان کشف پس زمینه ها، اهداف و اغراض اظهار نشده و سیاست های پشت صحنه را میسر می سازد

    -        سواد رسانه ای مقاومت فرد در مقابل ویروس های مخرب رسانه را بالا می برد.

     

     

     

     


    نظر شما



    نمایش غیر عمومی
    تصویر امنیتی :