شبکه انديشمندان قم

    ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی
    کد خبر : 238661

    مصاحبه با دکتر سید حسین شرف الدین

    جشنواره کتاب سال سبک زندگی و ضرورت آن

    متن مصاحبه:

     

    1)اهمیت پرداختن به مسئله سبک زندگی در جامعه و حوزه تا چه اندازه هست؟

     پرداختن به موضوع سبک زندگی از بسیاری جهات حائز اهمیت و در شرایط کنونی امری اجتناب ناپذیر است؛ حوزه و نهادهای وابسته نیز کم و بیش چنین ضرورتی را احساس کرده و فعالیت های را در این خصوص صورت داده اند. خوشبختانه متعاقب تذکار مقام معظم رهبری در سال ۱۳۹۲ توجه به موضوع سبک زندگی در مراکز علمی حوزوی و دانشگاهی قوت و شتاب در خوری یافته و به تولید و ارائه فرآورده های گفتاری، نوشتاری، صوتی و تصویری متنوع و متکثری منجر شده است. سبک زندگی به عنوان مجموعه ایی به هم پیوسته از الگوهای زیستی مرجح، جلوه عینی و تبلور اجتماعی نظام فرهنگی در زندگی روزمره اعضا و سطوح مختلف حیات فردی و اجتماعی آنها است. فرهنگ دینی نیز با فرض غلبه و داشتن هویت گفتمانی، لاجرم باید خود را از مجرای سبک ها و الگوهای زیستی در سطوح و ساحت های مختلف متبلور ساخته و کنش های جوانحی و جوارحی و ارتباطات و مناسبات چندگانه مومنان را سامان دهد. شرط بقا، تداوم و نقش آفرینی یک فرهنگ، نفوذ و رسوخ آن در ذهن و ضمیر عاملان(در سطح خرد) و سطوح ساختاری و نهادی جامعه(در سطح میانی و کلان) است و با میانجی الگوهای هدایت گر یعنی سبک های زندگی و ارجاع مکرر بدانها فرهنگ ذهنی و عینی تبلور گفتاری، رفتاری و ارتباطی یا بین الاذهانی می یابد.

    2) رویکرد دفتر تبلیغات اسلامی به موضوع سبک زندگی چیست؟ قاعدتا در گام اول نقد آسیب شناسانه سبک های رایج و غالبی که عمدتا تحت تاثیر نفوذ فرهنگی جوامع توسعه یافته و از طریق ارتباطات بینا فرهنگی به حوزه فرهنگی جامعه نفوذ یافته است؛ در گام دوم انجام مطالعات و پژوهش های لازم با هدف دستیابی به سبک های دینی و مورد تایید دین  از منابع مربوط؛ در گام سوم تبلیغ و ترویج سبک های اصطیادی و مرجح از طریق نهادها و کارگزاران فرهنگی و جامعه پذیری و اقناع سازی توده در جهت پذیرش آنهاست.

    3)چه چشم اندازی را برای سبک زندگی در دفتر تبلیغات ترسیم می کنید؟ از همکاران میز سبک زندگی سوال کنید.

    4)دفتر تبلیغات چه مقدار در حوزه نظریه پردازی در موضوع سبک زندگی وارد شده و یا باید بشود؟ ورود به عرصه نظریه پردازی در موضوعاتی همچون سبک به دلیل داشتن ابعاد و آثار مختلف امری اجتناب ناپذیر است. روشن است که سبک های زندگی در هر جامعه به تبع گفتمان فرهنگی، نظام ارزشی حاکم و مبانی  و مفروضات بنیادین و زمینه ای متفاوت می شود. ما نیز به اقتضای فرهنگ دینی غالب و اسناد بالادستی نظام که بسترسازی جهت زیستن متعالی در سایه فرهنگ و ارزش های دینی را  جزو اهداف غایی نظام اسلامی فرض کرده، قاعدتا باید در این خصوص اقدامات مطالعاتی، سیاست گذارانه، تقنینی، اجرایی و فرهنگی متناسب را صورت دهیم. بدیهی است که در انجام این مهم حوزه های علمیه و نهادهایی مثل دفتر تبلیغات اسلامی نقش و رسالت خطیری بر عهده دارند. ۵) دفتر تبلیغات تا چه اندازه ظرفیت های موجود در کشور در حوزه سبک زندگی را می شناسد و چه برنامه ای برای استفاده از این ظرفیت ها طراحی نموده است؟ اطلاع یابی از مجموع فعالیت هاو اقدامات ایجابی و سلبی که در ارتباط با سبک زندگی در حوزه نظر و عمل در کشور اتفاق می افتد، چندان دشوار نیست. دفتر نیز در سنوات اخیر فعالیت هایی را به انجام رسانده است. اقدام به جای دفتر در تاسیس میز سبک زندگی به عنوان کانونی برای تجمع اندیشمندان این حوزه و تعیین اولویت های کار در این بخش، برگزاری نشست های علمی، برگزاری همایش انتخاب برترین آثار تدوین شده در حوزه سبک زندگی، انتشاری برخی آثار مکتوب در این خصوص و... از جمله اقداماتی است که تاکنون صورت گرفته و قاعدتا در امتداد زمان بر کمیت و کیفیت آن افزوده خواهد شد. اقدام خلاق دفتر به برگزاری همایش یک روزه برای معرفی برترین آثار تالیفی و ترجمه ای در یکی دو سال اخیر و اعطای جایزه به نویسندگان و ناشران واجد صلاحیت، فرصت بسیار مناسبی برای آشنایی اعضای میز و سایر محققان همکار با آثار عرضه شده و برآورده واقع بینانه قوت ها و ضعف های آنها از طریق ارزیابی آنها فراهم ساخته است. گفتنی است که دفتراز طریق اعزام مبلغان دینی که سالانه طی چند نوبت و به مناسبت های مختلف به مناطق مختلف کشورگسیل می دارد، می تواند علاوه بر اطلاع یابی توصیفی از وضعیت فرهنگی کشور و سبک ها و الگوهای زیستی متنوع آن؛ به نقد و اصلاح این سبک ها و نیز نشر و تبلیغ سبک های مرجح دینی بپردازد.  موقعیت حوزه علمیه و دفتر و تبلیغات در برخورداری از این سنخ امکانات و ابزارهای فرهنگی موثراستثنایی است.

    5) آیا دفتر تبلیغات قصد دارد برای غنای مباحث سبک زندگی از تجربیات در دنیا استفاده کند؟ استفاده از تجربیات دیگران در هر یک از حوزه های مشترک زندگی، شیوه ای معقول و مفید است حتی اگر نوع سبک های جاری جوامع مورد مطالعه قابل اقتباس نباشد. کشور ما برغم اختصاصات فرهنگی، اشتراکات زیادی نیز با بسیاری از جوامع به ویژه کشورهای اسلامی دارد و تجارب آنها به ویژه در برخورد با موضوع تهاجم فرهنگی و صیانت ارزش ها و الگوهای سنتی قابل استفاده خواهد بود. 

    6) دایره عمل دفتر در مباحث سبک زندگی در چه محدوده ای است؟ ایران؟ خاورمیانه؟ کشورهای فارسی زبان؟ جهان اسلام یا کل دنیا؟ در گام اول ترجیحا ایران و در گام بعد کشورهای اسلامی.

    7) دفتر در راستای مسئله محور نمودن تمام برنامه های خود و با توجه به تاکیدات رهبر انقلاب، به سبک زندگی توجه نموده است. اما در این راستا چه تمهیداتی را برای تسهیل این مسئله انجام داده است و یا باید انجام دهد؟ کم و بیش در پاسخ به سوالات قبل بیان شد.

    8) در حوزه سبک زندگی اسلامی وضعیت آثار علمی و ترویجی  را چگونه ارزیابی می کنید؟ با توجه به ضعف پیشینه در این حوزه و محدودیت های عرصه پژوهش و نشر، کمیت و کیفیت آثار تولیدی دریافت شده توسط دبیرخانه همایش، فوق انتظار بوده است. بی شک، روند موجود بویژه درصورت بذل عنایت و اهتمام سازمان های مربوط روبه رشد و تکاملی خواهد بود.

    9) پیشنهاد شما برای سامان دادن به شرایط کنونی در حوزه سبک زندگی چیست؟ سهم مبلغان را در این حوزه تا چه اندازه می بینید؟ بزعم من، ایجاد مرکزیتی ستادی برای رصد فعالیت های مطالعاتی، پژوهشی، رسانه ای و عملی در این عرصه؛ انجام پژوهش های متقن در حوزه سبک زندگی با محوریت منابع دینی و سایر منابع هنجاری(عرف عقلایی، سیره متشرعان، استحسانات ذوقی، مصلحت سنجی هایی عقلانی) متناسب با  اقتضائات جامعه مدرن و شرایط اینجایی و اکنونی انسان معاصر؛ آسیب شناسی سبک های جاری و بعضا مختلط در جامعه ایرانی اسلامی ما؛ هشدار دهی نسبت به ورود خاموش سبک های بیگانه و آثار مخرب آن در جغرافیایی زیستی مومنان؛ اهتمام به تبلیغ و ترویج سبک های مرجح و... از جمله اقداماتی است که درشرایط کنونی اولویت و ارجحیت دارد. 

    10) نقش و کارکرد جشنواره کتاب سال سبک زندگی چیست؟ آنچه در ظاهر اعلام شده، شناسایی و انتخاب برترین آثار عرضه شده، و در گام بعد اعطای جوایزی با هدف تشویق نویسندگان و ناشران فعال و موفق این حوزه است. به زعم من، نفس این اقدام فرهنگی، ستودنی است.