شبکه انديشمندان قم

    ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی
    کد خبر : 191428

    مطالبات فرهنگی مقام معظم رهبری از دانشگاهها

    مطالبات فرهنگی مقام معظم رهبری از دانشگاهها

    چکیده سخنرانی در نشست دانشجویان دانشگاه علوم و معارف قرآنی، پنجشنبه 18/6/95

                                                                            بسم الله الرحمن الرحیم

                                                           مطالبات فرهنگی مقام معظم رهبری از دانشگاهها

    مقدمه

    مقام معظم رهبری به عنوان یک شخصیت روحانی بصیر، و به عنوان یک رهبرسیاسی مذهبی نظاره گر و رصد کننده اوضاع کشور و جهان، حساسیت ویژه ای نسبت به موضوع فرهنگ دارند. بررسی دیدگاههاو فرمایشات ایشان نشان می دهد که وی از جمله اندیشمندانی است که نقش محوری و کانونی برای فرهنگ در تعیین مرزهای هویتی(درآشفته بازارکنونی)، درراهبری و هدایت جامعه، در توسعه و پیشرفت، درتحقق اهداف و آرمانهای انقلاب اسلامی، درایفای رسالت جهانی، مبارزه با استکبار جهان و... دارد.

     تهاجم برنامه ریزی شده دشمن تحت عنوان تهاجم یاشبیخون فرهنگی، این حساسیت را تشدید کرد.

    تقریبا هیچ ایده و سخنی ازایشان نمی توان یافت که سویه فرهنگی نداشته باشد. ازاین رو، تبیین دقیق مواضع فرهنگی معظم له، ملزومات اجرایی آنها، موانع موجود در مسیر اجرایی آنها، آثارو نتایج متفرع، مستلزم جلسات و نشست های سلسله وار دارد. در این جلسه به دلیل ضیق مجال، صرفا به شمه ای از این فرمایشات، پس ازبیان مقدمه ای کوتاه در معرفی فرهنگ و دانشگاه بسنده خواهد شد.

    الف) فرهنگ

    فرهنگ داری و قدرت خلق فرهنگ به ادعای مردم شناسان، از ویژگی های اختصاصی موجود انسانی است، دلیل این اختصاص، برخورداری منحصر بفرد انسان از مجموع ویژگی ها، ظرفیت ها و قابلیت هایی است که او را به خلق و تطوراین مهم هدایت کرده است.

    مفهوم فرهنگ به خودی خود از پهن دامنه ترین و کش دارترین مفاهیم علوم اجتماعی و عالم انسانی است که اساسا چیزی، جز با ملاحظات ثانوی، از سپهر عام آن بیرون نمی افتد. شاید یکی از دلایل وجود تعاریف متکثراز آن نیز همین گسترده گی ابعاد و مرزناپذیری آن بوده است.

    در یک تلقی پذیرفته شده، فرهنگ جامع ترین نظام معنایی است که بشر در فرایند حیات اجتماعی تاریخی خود و در پرتو فعال سازی ظرفیت های فطری و تجربه های زیستی و ارتباطات گسترده و در هم تنیده خود بدان وصول یافته است. فرهنگ در عین فعلیت یابی، به دلیل بهره مندی از ظرفیت ها و قابلیت های تجدید شونده وپایان ناپذیر، همواره در حال فعلیت یابی و شکوفایی بی وقفه است. خلق و بازتولید آن مستمر و همواره است. این فرایندبا ملاک هایی می تواند استکمالی یا انحطاطی باشد.

    گاه در ضمن تعریف به بیان مولفه های آن پرداخته می شود: فرهنگ همه سرمایه های نرم انسانی یعنی دانش ها، بینش ها، ارزشها، نگرشها، گرایش ها، قواعد، نمادها، سبک ها، هنرها و... را در برمی گیرد.   

    به بیان تمثیلی: فرهنگ روح دمیده در کالبد اجتماع است/ اقیانوس یا رودخانه ای است که همه اعضای جامعه ناخودآگاه در آن شناورند/ هوایی است که همه تنفس می کنند ومایه حیات فرهنگی اجتماعی آنهاست.

    به زبان کارکردی: فرهنگ در حقیقت بستر اصلی زندگی است و زندگی در متن فرهنگ جاری و ساری است، آدمها با فرهنگ زندگی می کنند، استعدادهای خود را شکوفا می سازند، امورات مختلف خود را سامان می دهند، مرزهای هویت خود را تعیین و تعریف می کنند، ارتباطات و مناسبات خویش را تنظیم می کنند، حب و بعض های خود را جهت می دهند و...

     فرهنگ جهان انفسی انسانهاست که جهان آفاقی آنها را سامان می دهد و هر تغییری در جهان آفاقی آدمیان، بواقع ریشه در جهان انفسی ایشان دارد. موضوعی که قرآن کریم نیز بدان اشاره فرموده است(ان الله لایغیر ما بقوم حتی یغیروا مابانفسهم). ارتباط فرهنگ با انسان نوعی ارتباط وجودی است یعنی با جان انسان گره خورده و به مثابه طبیعت ثانوی او در آمده است.

    فرهنگ یا جهان فرهنگی پس ازخلق و عینیت، معمولا در دوساحت بروز و جلوه نمایی و تاثیرات کارکردی دارد: درسامانه شخصیتی، دنیای ذهنی و روحی و شاکله شخصی افراد که از طریق حصول اتحاد با نفوس و از رهگذر درونی شدن و جامعه پذیری حاصل می شود واز این طریق، فرد به جامعه و دنیای مشترکات پیوند خورده و به کنش های همسو  ترغیب می شود؛ و نیز در جهان اجتماعی از طریق نفوذ و رسوخ در قالب نهادها، ساختارها، هویت های عینی، محصولات فرهنگی، نمادها و نشانه ها، رفتارها و... این دو ساحت در تعامل با یکدیگر استمرار می یابند.

    نکته دیگر اینکه مقام معظم رهبری از جمله اندیشمندانی است که به مهندسی فرهنگی دست کم در برخی عرصه هاو سطوح قویا معتقدند و اعلان مواضع صریح در برخی موضوعات مثل سبک زندگی، هنر، موسیقی، سینما، فضای مجازی، علوم انسانی و... نشانه های روشنی از این ادعاست.

    ب)دانشگاه  

    دانشگاه نیزبه عنوان یک نهاد آموزشی، پژوهشی و تربیتی، متضمن عناصر متعدد و متکثری است  که رهبری تقریبا باعطف توجه به موقعیت و ماموریت سازمانی هریک، توصیه ها و رهنمودهایی ازجنس فرهنگی فرموده اند؛ اگر چه شاید عنصر محوری و گروه هدف در این مطالبات «دانشجو» است که یا مستقیما مخاطب رهبری قرار گرفته یا غیرمستقیم در خصوص آنها توصیه های به مسئولان امرارائه فرموده اند.

    در یک احصای کلی، مخاطب هدف در فرمایشات رهبری گاه  سیاست گذاران ومدیران عالی دانشگاهها مثل شورای عالی انقلاب فرهنگی ووزارت علوم )، گاه جماعت دانشگاهی به عنوان قشرفرهیخته و تاثیرگذارجامعه/ گاه خصوص دانشجویان، گاه دانشجویان و اساتیدبسیجی وحزب اللهی، گاه انجمن ها و تشکلات دانشجویی، گاه نهاد نمایندگی رهبری و روحانیون مستقر در دانشگاهها، گاه نظام آموزشی و مشخصا علوم دانشگاهی

    ما صرفا با هدف یادآوری، بیشتربه استراتژیهای فرهنگی مورد نظر ایشان اشاره می کنیم. بدیهی است که سازوکار اجرایی این ایده ها نیاز به تمهیدات و راهکارهای مدیریتی و اجرایی توسط مسئولان و نهادهای ذی ربط دارد.

    دسته بندی این ایده ها

    مجموع فرمایشات معظم له در خصوص دانشگاه و دانشگاهیان را در یک بازخوانی سریع، می توان در نه بخش به صورت ذیل دسته بندی کرد:

    1)بازخوانی موقعیت و رسالت برجسته دانشگاه: دانشگاه پایگاه اصلی انقلاب بوده وخواهد بود؛ دانشگاه خود یکی از پایگاههای فرهنگی کشور است که دشمن به تسخیر آن امید بسته است. دانشگاه عامل ایستادگی جامعه در مقابل استکبار است. دانشجو موتور حرکت یک جامعه است. دانشجویان جزو پایه های اصلی انقلاب اند. دانشجویان کشور، فرصتی بزرگ، ثروتی عظیم و از نقاط قوت نظام اند.

    2)توجه دادن به ویژگی های دانشگاه مطلوب و تراز انقلاب اسلامی:

    اسلامی بودن و اسلامی شدن دانشگاهها، پاسداری از اسلام درحد اعلاء، داشتن تعصب و پایبندی شدید به حاکمیت دین در دانشگاه و به عنوان چتری برمحیط زندگی، گزینش افراد با صلاحیت، مومن، دارای انگیزه، شور مقدس، اهتمام به کار فرهنگی و فرهنگ سازی، تلاش برای شکوفایی استعدادهای علمی و فکری نسل جوان و بالنده و ارتقای فکر دینی در دانشجویان و اساتید، احساس وظیفه مضاعف برای رشد دانش و سرمایه گذاری همه جانبه برای تولید علم توام با ایمان و اخلاق، میدان دادن به دانشجویان و هیات علمی های بسیجی، حمایت ویژه از تشکل های انقلابی و متدین و ایجاد زمینه برای حضور فعال آنها(توصیه به روسای دانشگاهها)، همکاری و همفکری با مجموعه های حوزوی (یعنی حرکت کردن پابه پای علم  و دین در نظام اسلامی، لزوم تعلیم علوم مورد نیازحوزیان توسط دانشگاهها و تعلیم معارف دینی مورد نیازدانشگاهها توسط حوزویان).

    3)توجه دادن به وظایف آموزشی و پژوهشی: جدی گرفتن آموزش و تحقیق و پرهیز از سطحی نگری، خلاقیت و ابتکار در عین بهره برداری از علم جهانی، خوداندیشی و پرهیز از مصرف صرف فرآورده های علمی دیگران، جهاد علمی برای جبران عقب ماندگی ها، کسب عمیق معارف دینی در کنار آموزشهای دانشگاهی، اهتمام به کار دسته جمعی، داشتن اتاق فکر، ایجاد کرسیهای آزاد اندیشی و نظریه پردازی یا راه اندازی نهضت آزاد فکری،  ایجاد تریبونهای آزاد در مسائل سیاسی، فکری و معرفتی،  تلاش در جهت افزایش مهارتهای سیاسی و اجتماعی، ارتباط با روحانیون مستقر در دانشگاهها برای حل مسائل فکری، ارتقای فکر در حوزه فرهنگ و سیاست و تاریخ ایران بویژه تاریخ معاصر،  غنی ساختن نشریات دانشجویی.

    4)توجه دادن به پیش نیازها و ملزومات جهاد علمی:  احساس مسئولیت در قبال انقلاب، دین و کشور، غیرت دینی وحفظ روحیه انقلابی، حفظ شور و نشاط و عشق و علاقه به تحقیق و کنجکاوی و عمق یابی، داشتن شجاعت علمی، نیازشناسی، تلاش بی وقفه برای کمال یابی، خودباوری و اعتماد به نفس، داشتن همت بالا و بلندپروازی در همه زمینه های فکری و فرهنگی، امید به آینده، آرمان گرایی و آرمان خواهی، پرهیز از تن آسایی وتنبلی، حفظ اعتدال منطقی و صحیح و پرهیزازافراط و تفریط، کمک به یکدیگر در دینداری ومعنویت، تعامل علمی با اساتید و روحانیون، اجتناب اکید از ورود به  خط بازیهای سیاسی و سیاست زدگی.

     5)توجه دادن به ارزش های معنوی و اخلاقی: تلاش در جهت تعمیق باورهای دینی، پایبندی به ارزشهای اسلامی، رعایت ظواهر و داشتن تعبددینی، اخلاق اسلامی، آمیزش علم با معنویت، ایمان و اخلاق، توجه به خودسازی و کسب معنویات دینی( اهتمام به نماز و نماز جماعت، دعا و مناجات، توسل و تضرع، توکل، اعتکاف، انس با قرآن و تلاوت آن، دوری جستن از تمایلات دنیاگرایانه.

    6)توجه دادن به وظایف دانشگاه در قبال انقلاب اسلامی: دلسوزی برای انقلاب و احساس وظیفه برای خدمت به آن، جهت گیری مسئولانه نسبت به اصول انقلاب، همسویی باجهت گیری شهدا، ضدیت با استکبار، داشتن قدرت تحلیل وبصیرت سیاسی، هوشمندی در مواجهه با تبلیغات فریبکارانه دشمن، داشتن تفکربسیجی(ایمان عمیق، تلاش مخلصانه، هشیاری در شناخت دشمن،گذشت و ایثار دربرابر دوست، ایستادگی ومقاومت شجاعانه و خستگی ناپذیر)، مقابله باجمود و تحجر، مبارزه قاطع باتهاجم فرهنگی دشمن، بازی نکردن درمیدان دشمن، سوء ظن داشتن به جریان رسانه ای دشمن.

     

    7)توجه دادن به وظایف دانشگاه در قبال نظام اسلامی: دلسوزی برای نظام اسلامی و احساس وظیفه برای خدمت به آن، دفاع از نظام اسلامی و جمهوری اسلامی، تلاش در جهت آبادانی وپیشرفت همه جانبه سیاسی، اجتماعی، علمی و معنوی کشور، ایفای نقش پایه ای و تعیین کننده در آینده کشور، تامین زیرساخت های پیشرفت و توسعه کشور، تلاش در جهت تامین استقلال و تحقق آرزوهای بزرگ، اعتراض و انتقاد واقع بینانه به سیاست های اجرایی مسئولان و مطالبه گری ازآنها، ارائه راه حل برای مشکلات کشور به مسئولان، حمایت از شعار عدالت اجتماعی، آزادی معنوی و اجتماعی، عزت اجتماعی و سرآمدن شدن ملی در سطح جهان، اصلاح جامعه و مبارزه بافساد و...

    8)توجه دادن به وظایف دانشگاه در قبال جامعه و مردم: احساس افتخار به کشور و هویت ملی مذهبی خود، حفظ اتصال فکری با توده های مردم و فرهنگ مردمی، گره خوردن به دلبستگیهاو جاذبه های موجود میان مردم، کمک به اتحاد ملی، شرکت وهمراهی با ملت ایران در مبارزه وغالب آمدن برتوطئه های دشمنان، رشد و تقویت هویت اسلامی- ایرانی.

     9)توجه دادن تشکلهای دانشجویی به وظایف خاص: ۱) حضور فکری در مسائل اصلی کشور و حضور فیزیکی در مواقع لازم؛ ۲) اعلام مواضع قوی، دقیق، صریح، مستدل و به هنگام در مسائل اصلی کشور؛ ۳) تبیین، اقناع و جذب دلها؛ ۴) افزایش سطح آگاهی سیاسی و دینی؛۵) توسعه مخاطبان دانشجو از طریق اعمال اخلاق، حوصله، تحمل شنیدن حرف مخالف و تسلط بر مطالب ارائه شده)؛ ۶) دفاع صریح و بدون تقیّه از نظام اسلامی؛۷) تداوم و توسعه اردوهای جهادی در روستاها و مناطق محروم؛ ۸) توجه به سبک زندگی ایرانی اسلامی در اندیشه و عمل؛۹) تقویت گفتمانهای اصلی انقلاب از جمله عدالت، اقتصاد دانش بنیان و مقاومتی، پیشرفت اسلامی ایرانی و شتاب علمی؛۱۰) تشکیل یک جبهه واحد ضد امریکایی ضد صهیونیستی در سطح دانشجویان جهان اسلام؛۱۱) پرهیز از زدن اتهام غیرانقلابی به افراد؛ ۱۲)هم افزایی تشکلهای انقلابی دانشگاهها از طریق تکیه بر نقاط مشترک  و به حداقل رساندن اختلافات؛۱۳) نگاه راهبردی به انقلاب و تفکر درباره آینده.   

    بخش پایانی نشست نیز به پاسخ دهی به سوالات دانشجویان پیرامون برخی مسائل فرهنگی کشور اختصاص داده شد.   

     

     

     


    نظر شما



    نمایش غیر عمومی
    تصویر امنیتی :