شبکه انديشمندان قم

    ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی
    کد خبر : 191426

    حج و سبک زندگی

    حج و سبک زندگی

    خلاصه سخنرانی سیدحسین شرف الدین در نشست علمی «حج در آینه زندگی» پنج شنبه 14/5/95 در سازمان حج و زیارت قم

                                                                                                    بسمه تعالی

                                                                                                حج و سبک زندگی

    -         چنین به نظر می رسد که اسلام برخی موقعیت ها، را با هدف فرصت یابی بیشتر و خالص ترجهت تمرین عملی الگوهای زیستی و سبک و سنت مرجح زندگی مومنانه( وبه بیان دیگرفرهنگ سازی) تمهید کرده است.

    -         موسم و مراسم حج(البته بامدل ترسیمی حضرت امام ره وحج حقیقتا ابراهیمی) و ماه مبارک رمضان از این حیث مرجعیت الگویی بی بدیل دارند و مومنان در این دو مقطع، شالوده های اصلی و بنیادین فرهنگ و معیشت دینی را عملا تمرین می کنند؛ زیست مومنانه را تجربه می کنند و هر چند موقت با الگوهای نسبتا متمایزی ازروند عادی و متعارف زندگی، روزگار می گذرانند.

    -         مراسم حج  با مجموعه ای از مناسک و اعمال پررمز و رمز عبادی، اجتماعی، سیاسی واقعا یک مکتب تربیتی(یا یک اردوی آموزشی و تربیتی) بی مثال است.(در ادبیات عرفانی ما، سعی وافری برای رمز گشایی از معانی آشکار و پنهان اعمال و مناسک آن صورت گرفته است تا شاید بتوان از معانی وپیام های نهفته در آنها درسایر عرصه ها نیز بهره گرفت.) در ماه مبارک، بیشتر قداست زمان و در موسم حج بیشتر قداست مکان مطرح است اگر چه طبق روایات، دهه ذی حجه نیز در مقایسه با سایر ایام از قداست ویژه ای برخوردار است.

    -         انتظار این است که زندگی مومن در بقیه ایام، بسط و استمرار همین زندگی باشد و با محوریت همین ارزش ها و معیارها ادامه و امتداد یابد. (با توجه به تکرارسالانه مراسم حج و امکان مشارکت مستقیم یا با واسطه عموم مومنان، و نیز تکرار ماه مبارک رمضان همواره زمینه ارجاع به این مناسبات الگویی و بازخوانی این تجربه ها وجود دارد). 

    -         بارزترین ویژگی سبک و سیره مومن در این ایام، به بیان اجمالی، اعلان و ابراز عبودیت خالصانه در جلوه ها و مظاهر مختلف است.  نمایش یک زندگی سراسر عبادی که رهاورد آن تقوا یابی و افزایش نورانیت ضمیر در راستای اشتیاق هرچه بیشتر به انجام وظایف دینی و معنوی و دوری گزیدن بیشترو جدی تر از انحرافات و آلودگی ها است.

    -         و به بیان تفصیلی، ویژگی های زندگی مومن در این موسم را می توان در چند عنوان کلی خلاصه کرد:

    o      زندگی در راستای اجابت دعوت حق(که با نماد تلبیه ابراز می شود) و بر مدار توحید(با حکمت نظری و عملی متناسب)

    o      زندگی ایی که بواسط هجرت(چه فیزیکی از شهر ودیار وچه هجرت معنوی= کنده شدن از تعلقات این جهانی)روح و احساس مهاجر بودن را در مومن زنده می کند. ضمنا این هجرت به دلیل رهایی موقت روند عادی زندگی و اشتغالات روزمره، فرصت و فراغت بیشتری برای تمرکز حاج برجنبه های عبادی و معنوی فراهم می سازد. علاوه اینکه نفس حضور در در این مکان، آمادگی روحی بیشتری نیز برای وی فراهم می آورد.

    o      بواسط حضور در کنارکعبه و بیت عتیق الهی به عنوان مقصد مکانی این هجرت، احساس مهمان بودن در محضرحق(و به تعبیر روایات ضیف الرحمن بودن) و درک میزبانی خداوند را در انسان زنده می کند. علاوه اینکه خانه کعبه به واسطه ارجاع دهی مکرر به عنوان قبله در طول سال، همواره نقش هدایت گری برای مومنان در اعمال و برنامه های عبادی مختلف را دارد.

    o      بواسطه درگیر شدن در یک سلوک عبادی تمام عیار(خود مناسک حج از تلبیه تا رمی جمرات و نیزحواشی آن و بالاتر از همه فضایی که بر روح و ذهن و محیط زندگی حاجی حاکم می شود)، روح عبودیت و بندگی در انسان تقویت می شود.

    o      بواسطه زیستن بر مدار ولایت و محبت خداوند، اولیاء و ائمه اطهار(ع)، روح تولی و عشق و محبت به این انوار قدسی در انسان زنده و تقویت می شود. طبق برخی روایات، حقیقت حج امکان یابی درک امام است.

    o      بواسطه زیستن درشعاع مرجعیت الگویی بنیانگذارتوحید حضرت ابراهیم(که ابوالانبیاء و اب امت اسلام: مله ابیکم ابراهیم، لقب گرفته)، روح اقتداء جویی و اسوه گزینی از شخصیت های رشد یافته، در انسان تقویت می شود. مومن درادامه مسیر زندگی خود، هیچگاه ازاین اسوه گزینی  و اقتداء بی نیاز نیست.

    o      بواسطه فرصت یابی جهت تامل در آفاق و انفس وکسب معارف الهی، روح علم جویی و خرد ورزی در انسان تقویت می شود. بواسطه امادگی روحی و فرصت مناسبی که موسم حج برای حاج فراهم می سازد،  روحانیون کاروانها نیز معمولا فرصت بیشتر و بهتری برای آموزش و تعلیم معارف می یابند. طبق تاریخ، ائمه اطهار از فرصت حج، برای تبلیغ معارف دین، و احتجاج با مخالفان و معاندان بهره می گرفتند.

    o      بواسط حضور در سرزمین وحی و یادآوری نزول قرآن کریم به عنوان آخرین میراث تشریعی خداوند و ثقل اکبر، روح توجه به قرآن در انسان تقویت می شود. معمولا در این ایام اشتیاق حجاج به تلاوت قرآن و استماع آن بیشتر و عمیق تر می شود.

    o      بواسطه توفیق در خودسازی و مبارزه قاطع با تمایلات سرکش و دوری گزیدن از کجرویها وانحرافات، زمینه ها وظرفیت های تعالی خواهی و کمال جویی درانسان تقویت می شود. جالب اینکه کعبه خود نیز به عنوان خانه پاکیزه یاخانه ای که پیامبران الهی(حضرت ابراهیم واسماعیل ع) مامور پاکیزه نداشتن آن از مطلق آلودگیهای مادی و معنوی معرفی شده اند(ان طهرا بیتی للطائفین و العاکفین). این خود تلویحا اهمیت و ضرورت پاکیزگی درون و برون را به مومنان گوشزد می کند.

    o      بواسطه اعمال برخی محدودیت های تشریعی و بازداشتن انسانها از اعمال هر نوع مزاحمت و تعدی به حریم خود و دیگران، زمینه توجه هر چه بیشتر به اهمیت و ضرورت  امنیت و آرامش در زندگی فردی و اجتماعی را فراهم می سازد.

    o      بواسطه زیستن در جوارمومنان مهاجر از اقلیم ها و حوزه های قومی و فرهنگی مختلف، روح همبستگی و اتحاد  برپایه هویت دینی و انسانی(و تعبیر قرآن اعتصام به حبل الله) و توان زیست فرافرهنگی و میان فرهنگی را درانسان تقویت می کند. ضمنا مومنان امکان می یابند تا از تنوعات فرهنگی به نمایش درآمده در این ایام، در راستای تعمیق و احیانا اصلاح سرمایه های فرهنگی خود بهره گیری کنند و متقابلا ارزش های فرهنگی خود را تبلیغ کنند.  

    o      بواسطه تاکیدی که بر لزوم اهتمام به امور مسلمین جهان می شود، روح تعهد ورزی و مسئولیت شناسی نسبت به دیگران در مقیاس جهانی در انسان تقویت می شود.  

    o      بواسطه اعلان نفرت و بیزاری از همه مظاهرآفاقی و انفسی غیرخدا، با نام ها و عناوین مختلف(هوای نفس، دنیاخواهی، شیاطین جن و انس، شرک، کفر، الحاد، مادی گرایی و...)، روح تبری و برائت جویی در انسان زنده و تقویت می شود.

    و خلاصه اینکه این سبک زندگی در صورت استمرار بیشترین زمینه و ظرفیت را برای وصول مومنان به مراتب بالای کرامت ارزشی (ان اکرمکم عندالله اتقیکم) و قرب الی الله که غایت کمال انسانی است، فراهم می سازد.

    آخرین نکته(از باب قدرشناسی): با توجه به نقش انقلاب اسلامی، رهبری حضرت امام ره و مقام معظم رهبری، در احیای حج ابراهیمی و پیرایه زدایی از آن، نتیجه می گیریم که اساسا بدون این زیرساخت ها، نمی توان و نمی شد از ظرفیت های حج بهره گرفت و بدون توجه به آنها نیز همواره امکان انحراف در آن وجود دارد. جالب اینکه در روایات با اینکه خود این مکان و اعمال و مناسک آن هدایت گر عالمیان در راه یابی به طریق مقصود معرفی شده اند، اما امام معصوم ره همواره به عنوان هادی مومنان در بهره گیری درست از این ظرفیت ها و مهارانحرافات معرفی شده است. 

     

     


    نظر شما



    نمایش غیر عمومی
    تصویر امنیتی :